Xương rồng

0
165
views

Xương rồng còn gọi là bá vương tiêm, hoá ương lặc. Tên khoa học Euphorbia antiquorum L. Thuộc họ Thầu dầu Euphorbiaceae.

Mô tả cây xương rồng

Là một cây nhỡ, có thể cao tới 7-8m, phân nhiều cành, cành có 3 cạnh lồi, lá kèm biến thành gai. Lá ít và nhỏ, cuống rất ngắn, mọng nước, hình trứng ngược, gân lá không rõ, mọc từ cạnh mép của cành.

Hoa mọc thành tán, cuống ngắn từ những chỗ hõm của mép cành. Mỗi cụm hoa gồm 3 tổng bao, hình cầu dẹt, đường kính 1cm, màu vàng, những hoa ở cạnh có cuống ngắn, những hoa ở giữa không có cuống, vòi nhuỵ tác rời, đầu xẻ 2. Quả có đường kính chừng 1cm. Mùa hoa vào mùa xuân.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây mọc hoang và được trồng ở khắp nơi nhưng trong nước ta để làm cảnh và làm hàng rào. Còn thấy ở Ấn Độ, nam Trung Quốc, Ai Cập, Indonesia.

Người ta dùng nhựa cây xương rồng, cành xương rồng bóc vỏ, nướng nóng. Thu hái quanh năm.

Thành phần hoá học

Thân xương rồng chứa friedelan-3α-ol C30H52O, epi-friedelanol, friedelan-3β-ol C30H52O, α-taraxerol C30H50O và β-taraxerol (C.A, 1967, 67, 73702y).

Nhựa xương rồng chứa β amyrin C30H50O, cycloartenol C30H50O, euphol, γ-euphorbol và α-euphorbol C31H52O (C.A, 1971, 74, 108106f).

Toàn thân cây chứa acid citric, acid tartric và acid fumaric.

Công dụng và liều dùng

Nhựa xương rồng có chất độc, tuyệt đối không được để bắn vào mắt. Nhân dân thường dùng nhựa xương rồng làm thuốc chữa đau bụng, tẩy, tháo nước, nhưng cần pha chế với nhiều vị khác cho đỡ có tác dụng quá mạnh.

Dùng ngoài làm thuốc chữa đau răng, làm thuốc sát trùng, diệt sâu bọ.

Cây xương rồng có chất độc, dùng phải cẩn thận, không có kinh nghiệm tuyệt đối không nên dùng.

Đơn thuốc có xương rồng dùng trong nhân dân

Thuốc chữa đau nhức răng: Hái cành xương rồng, cạo bỏ gai, đem nướng cho nóng mềm, giã nát, nhặt bỏ xơ, thêm ít muối vào. Dùng ngậm khi răng đau, ngậm chặt lại, nước dãi chảy ra thì nhổ đi. Ngậm độ 3-4 lần trong ngày. Sau đó súc miệng sạch. Chú ý tránh nuốt nước, có thể gây đi ỉa.

Thuốc chữa báng (kinh nghiệm của cụ Khuê, Đỗ Tất Lợi sưu tầm, 1939). Bồ hóng bếp 3 phần, bánh men rượu 1/2 bánh, nhựa xương rồng vừa đủ. Lọc bồ hóng qua vải cho mịn, giã với men rượu, nhỏ nhựa xương rồng vào cho vừa đủ làm thành bột nhão có thể viên được. Tất cả làm thành chừng 20 viên, mỗi viên bằng hạt ngô hay hơn một chút. Ngày uống 3 viên, cho vào miếng chuối và nuốt, uống trong 3 ngày, hễ thấy đi ngoài trắng như nước gạo là khỏi, sau đó uống tiếp luôn 2-3 ngày nữa, mỗi ngày hai viên cho khỏi hẳn. Kiêng thịt mỡ, hành sống. Chưa có dịp kiểm tra lại. Thuốc có độc. Phải hết sức cẩn thận.

Theo Lĩnh nam thái dược học, xương rồng dùng chữa mụn to không rõ nguyên nhân (vô danh thũng độc đại sang) như sau: hái lấy cành xương rồng, bổ dọc làm 2, hơ nóng, đang nóng, đắp mặt cắt vào chỗ sưng đau, sang độc sẽ tự tiêu.

Cần chú ý nghiên cứu.

(Tài liệu dẫn: Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam – GSTS Đỗ Tất Lợi)

Chia sẻ

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here