Ngũ vị tử

0
391
views
ngu vi tu

Ngũ vị tử là loại quả chín của ngũ vị tử Nam và ngũ vị tử Bắc, thuộc loài thực vật dây leo, họ mộc lan. Cây sinh trưởng lâu năm, rụng lá theo mùa. Ngũ vị tử phân làm 2 loại Bắc và Nam, ở miền Nam có màu đỏ, ở miền Bắc có màu đen. Thông thường, người ta dùng ngũ vị tử Bắc, loại này có chất lượng tốt hơn loại Nam.

Bản kinh có viết: ngũ vị tử vị chua, tính ôn. Có tác dụng bổ nguyên khí, trị chứng ho do khí nghịch, rất hữu hiệu trong việc chữa trị khí hư, giúp cải thiện tình trạng gầy gò, ốm yếu như thể xác và tinh thần quá mệt mỏi, đời sống tình dục quá độ dẫn đến suy nhược cơ thể. Ngoài ra, ngũ vị tử còn có tác dụng cường thận, bổ gan, thận âm tinh, trị chứng thận hư, tinh trùng yếu, tăng cường khả năng tình dục.

Đông y cho rằng, vỏ và thịt của ngũ vị tử đều có vị chua ngọt, bên trong hạt có vị cay, đắng, mặn. Đó cũng là nguyên do của tên gọi ngũ vị tử. Vị chua đi vào gan; đắng đi vào tâm, ngọt đi vào tỳ, cay đi vào phế, mặn đi vào thận, 5 vị của ngũ vị tử đều có đủ. Vì vậy “dược vương” Tôn Tư Mạo đã có cách nói: “Tháng 5 thường dùng ngũ vị tử để bồi bổ ngũ tạng”. Lý Thời Trân cũng cho rằng: “Vị chua, mặn của ngũ vị tử đi vào gan nhưng lại bổ thận, vị cay đắng đi vào tim nhưng lại bổ phế, vị ngọt đi trung cung bổ cho tỳ, vị”.

Trong Bản kinh có nhấn mạnh vị chua của ngũ vị tử. Các vị danh y thời xưa cũng thường dùng vị chua của ngũ vị tử, kết hợp sử dụng với những loại thuốc khác trị được rất nhiều loại bệnh. Ngũ vị tử có tác dụng thu liễm phế, trị ho, suyễn, trị chứng hen suyễn do phổi, thận yếu gây ra, là loại thảo dược chuyên trị về ho. Ngoài ra, ngũ vị tử còn có tác dụng bổ thận, ích tinh, có thể dùng cho các chứng hoạt tinh do thận hư, mộng tinh, trị tiêu chảy nhiều lần, tỳ, vị hư hàn.

Ngũ vị tử có tác dụng ích khí, sinh tân, trị chứng ra nhiều mồ hôi, các chứng bệnh do khí âm tổn thương gây nên như miệng khát, phiền muộn, tim đập nhanh loạn nhịp, mất ngủ, ngủ mơ và chứng đổ mồ hôi trộm. Hơn nữa, kết hợp sử dụng ngũ vị tử với hoàng kỳ còn có thể trị được bệnh tiêu khát. Theo tài liệu ghi chép lại, Hoài nam công Tiễn Môn Tử, còn gọi là Tiểu Môn Bành Tôn Duật, hiệu là Tiểu Môn, còn có hiệu là Kim Túc Sơn Nhân. Tương truyền, ông làm quan dưới thời Minh, hay dùng ngũ vị tử nhiều đến nổi làm cho da mặt đẹp như ngọc, gặp nước không thấm, gặp lửa không bỏng. Từ đó có thể thấy, ngũ vị tử còn có công dụng làm đẹp hữu hiệu. Y học hiện đại ngày nay đã nghiên cứu và chứng minh rằng, ngũ vị tử còn có tác dụng hưng phấn và ức chế hệ thần kinh, từ đó làm cho hệ thần kinh hoạt động một cách cân bằng. Ngoài ra, ngũ vị tử còn có tác dụng tăng cường trí lực, điều tiết hệ thống huyết quản tuần hoàn máu, điều chỉnh huyết áp, giúp tim khỏe mạnh, hệ hô hấp thông thuận, tốt cho tử cung. Trong ứng dụng lâm sàng, thường nghiền ngũ vị tử thành bột để uống, trị bệnh viêm gan không có biểu hiện vàng da, bệnh truyền nhiễm đường ruột cấp tình. Mặt khác, còn dùng để trị chứng bệnh về hệ thống thần kinh như thần kinh suy nhược, thu được hiệu quả rất tốt.

Phương thuốc tham khảo

Trị phổi trướng do ho lâu ngày: Lấy 62g ngũ vị tử, 15.6g hạt kê đã phơi khô. Các dược liệu trên nghiền nhỏ rồi nặn thành những viên nhỏ, mỗi ngày uống 1 viên.

Trị ho lâu ngày không dứt: lấy 15g bột ngũ vị tử, 4.6g cam thảo, ngũ bội tử, phong hoa tiêu, mỗi loại 6g. Các dược liệu trên nghiền nhỏ, rồi ngậm. Cách khác: lấy 31g ngũ vị tử, 12g lá chè, phơi khô rồi nghiền nhỏ, nặn thành viên bằng hạt đậu xanh, mỗi lần uống 30 viên bằng nước sôi.

Trị ho có đờm, hen suyễn: lấy ngũ vị tử và phèn chua nghiền nhỏ, mỗi lần 9g. Phổi lợn sống nướng chín, chấm bột đã được nghiền nhỏ và nhai, uống cùng với nước đun sôi để nguội.

Trị chứng bất lực ở nam giới: dùng 500g ngũ vị tử, nghiền nhỏ, mỗi lần uống 1g cùng với rượu. Mỗi ngày 3 lần, kiêng dùng thịt lợn, cá, tỏi và giấm.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here