Nhân sâm

0
220
views
nhan sam

Nhân sâm cũng được gọi là thần thảo, địa tinh, thổ tinh, quỷ cái… Tên khoa học là panax (tiếng Hy Lạp), nghĩa là “linh đơn thần dược”.

Bản kinh có viết: nhân sâm vị ngọt, tính hàn nhẹ. Công dụng chủ yếu là dưỡng ngũ tạng, an thần, ổn định tâm trạng, Bản kinh có viết: nhân sâm vị ngọt, tính hàn nhẹ. Công dụng chủ yếu là dưỡng ngũ tạng, an thần, ổn định tâm trạng, trị chứng tinh thần hoang mang, hoảng sợ, loại trừ những nhân tố gây bệnh trong cơ thể. Nhân sâm còn có thể làm mắt sáng, trị các bệnh về mắt, khai mở tâm trí. Dùng trong thời gian dài giúp cơ thể khỏe mạnh, kéo dài tuổi thọ.

Trong Bản thảo cương mục có viết: nhân sâm có thể “bổ lục phủ, ngũ tạng”, “trị tất cả các chứng hư nhược ở cả nam và nữ”. Từ đó có thể thấy rằng, nhân sâm có tác dụng bồi bổ rõ rệt đối với các chứng khí hư nhược. Khí hư nhược, tức là nguyên khí bị tổn hao, làm cho chức năng của lục phủ, ngũ tạng suy yếu, khả năng kháng bệnh bị giảm sút, dẫn đến tinh thần mệt mỏi, tứ chi không có sức lực, hoa mắt, chóng mặt, dễ xuất hiện tình trạng như ra mồ hôi, cảm mạo…

Nhân sâm có tác dụng chống mệt mỏi rõ rệt. Trong sách Đồ kinh bản thảo thời Tống có ghi rằng: cho 2 người có sức khỏe tương đương nhau cùng chạy bộ một lúc, trong đó 1 người ngậm nhân sâm, người kia không dùng. Sau khi chạy xong đoạn đường dài 5km, người không ngậm nhân sâm mệt tới mức thở không ra hơi, người còn lại có nhịp thở vẫn bình thường. Các nhà khoa học nước ngoài cũng đã tiến hành thử nghiệm trên chuột bạch, cho 2 con chuột, trong đó có 1 con đã được ăn nhân sâm, vào trong một bể nước. Sau đó tiến hành quan sát, so sánh thời gian bơi trong nước của 2 con chuột. Họ ngạc nhiên phát hiện ra rằng, mỗi lần ăn nhân sâm có thể tăng sức bền bỉ lê 30%, ăn liên tục trong 1 tháng có thể tăng sức bền bỉ lên 100%. Vì thế, nhân sâm thường được sử dụng để nâng cao khả năng thích ứng với môi trường đặc biệt của nhân viên hàng không. Đồng thời cũng dùng để tăng cường sức bền bỉ cho vận động viên trong khi tập luyện. Đặc biệt có thể giảm mệt mỏi nhanh chóng, phát huy cao nhất năng lực tiềm ẩn của con người. Hơn nữa, tính năng chống mệt mỏi của nhân sâm khác với chất caffeine, không gây ra trạng thái hưng phấn quá độ, cũng không thể gây nghiện, an toàn khi sử dụng.

Bản kinh có đề cập đến tác dụng an thần của nhân sâm, hiện nay thường dùng để điều trị các bệnh suy giảm thị lực, mù mắt. Nhân sâm đặc biệt thích hợp với những người mắc bệnh mất ngủ, nhưng không nên sử dụng thuốc ngủ. Sách Bản thảo cương mục cho rằng: nhân sâm còn có tác dụng “phá vỡ những tích tụ”. Y học hiện đại chứng minh rằng, nhân sâm có hiệu quả nhất định trong việc phòng chống ung thư. Ngoài ra, nhân sâm còn có khả năng trị các bệnh về tim mạch, có thể điều hòa huyết áp. Nghiên cứu hiện đại chứng minh, nhân sâm có thể hạ đường máu, tăng cường protein cho huyết thanh. Thích hợp dùng cho những người bị bệnh viêm gan, bệnh tiểu đường. Nhân sâm còn có thể trị các bệnh cảm mạo thường thấy, như: sốt, đau đầu, họng sưng, tắc mũi, phong hàn, ho… Lâm sàng đã chứng minh, nhân sâm trị các bệnh về đường hô hấp, có hiệu quả rất tốt trong việc tăng cường chức năng hô hấp. Ví dụ như: viêm khí quản mạn tính, bệnh hen suyển, viêm phế quản, sưng phổi… những bệnh này dùng nhân sâm đều có chuyển biến tốt.

Nhân sâm còn có công hiệu đặc biệt trong việc bồi bổ sức khỏe, nhưng bồi bổ không đúng cách, có thể gây ra bệnh, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Từ lâu người xưa đã phản đối việc lạm dụng nhân sâm, có cách nói cho rằng: “Nhân sâm giết chết người vẫn không bị buộc tội, đại hoàng có cứu được bệnh cũng không được ghi công”. Trong Bản thảo cương mục cũng nhắc đến tửu sắc quá độ sẽ dẫn đến âm hư, hỏa động, người ho lâu ngày, nôn ra máu, ho ra máu, không thể dùng nhân sâm bồi bổ. Nếu lạm dụng nhân sâm thái quá dễ sinh ra hưng phấn quá độ, huyết áp tăng cao, tiêu chảy, phát ban, phù thũng, giảm cảm giác thèm ăn, chứng viêm lâu ngày không khỏi, thậm chí còn làm chứng hen suyển tái phát, xuất huyết. Những tình trạng này đều được gọi là “chứng quá lạm dụng nhân sâm”.

Phương thuốc tham khảo

Trị bệnh âm dương thiếu hụt: nhân sâm 312g. Sau khi cắt nhỏ, thêm vào 4.8l nước lọc, lấy củi của cây dâu, nấu thành dạng cao. Mỗi lần dùng 240 – 720ml, cho tới khi bệnh khỏi.

Trị trong ngực có khối u, ép nghịch khí vào tim: nhân sâm, bạch truật, gừng khô, cam thảo, mỗi loại 93g. Các vị thuốc trên cho vào 8l nước sắc còn 3l. Mỗi lần dùng 1l, ngày uống 3 lần.

Trì khí tỳ, vị nhược, không muốn ăn uống: nhân sâm, phục linh, mỗi loại 3g, bạch truật 6g, cam thảo nướng 1.5g, gừng tươi 3 miếng, táo đỏ 1 quả. Các vị thuốc trên cho vào 240ml nước đun đến khi còn 120ml. Uống ấm trước bữa ăn.

Trị dạ dày hư hàn, không muốn ăn uống: nhân sâm 6g, sinh phụ tử 1.5g, gừng tươi 6g. Các vị thuốc trên cho 700ml nước sắc còn 200ml nước thuốc, thêm quả trứng gà, dùng lúc đói.

Chữa bệnh dạ dày hoặc nôn có đờm: nhân sâm 31g, cho 480ml nước sắc còn 240ml, tiếp tục cho thêm 120ml nước ép cây trúc, 115ml nước gừng, uống khi nóng. Phương thuốc này thích hợp nhất dùng với người già.

Trị sinh ngược: củ nhân sâm, củ nhũ hương, mỗi loại 3g, đan san 1.5g. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, cho thêm 1 lòng trắng trứng gà, nước gừng tươi45ml, trộn đều. Dùng lúc nguội, cho hiệu quả rõ rệt.

Trị buồn nôn: nhân sâm 93g, cắt thành miếng, cho thêm 1l nước, đun còn 400ml, dùng lúc nóng. Đồng thời cho thêm lòng trắng trứng gà vào nước nhân sâm, cây kiệu trắng đun thành cháo ăn.

Trị hen suyễn cấp: dùng củ nhân sâm đun lấy nước thuốc. Mỗi lần dùng 4ml, mỗi ngày dùng 5-6 lần.

Trị chảy máu cam: nhân sâm, búp liễu số lượng bằng nhau. Các vị thuốc trên tán nhỏ, mỗi lần dùng 3g, mỗi ngày 3 lần, không có búp liễu thì có thể dùng tâm sen thay thế.

Nhân sâm là loại thuốc bổ khí nổi tiếng nhất, có tác dụng đại bổ nguyên khí. Sở dĩ gọi là nhân sâm vì giống hình dáng người. Trong lịch sử cũng có không ít thần thoại liên quan đến nhân sâm, ví dụ như: chuyện ăn nhân sâm nhiều năm sẽ thành tiên… Nhưng nhân sâm không giống như một loại thuốc thần kỳ. Danh tiếng của nó không phải dựa vào những thần thoại truyền thuyết mà dựa vào hiệu quả thiết thực. Nhân sâm không phải là thuốc trường sinh Đạo gia thường dùng mà là thuốc bổ được các thầy thuốc kê đơn cho người bệnh. Có tác dụng bổ ngũ tạng, ích khí, bổ phổi, sinh tân, an thần. Nhân sâm mọc tự nhiên là tốt nhất, do việc khai thác bừa bãi lâu năm nên hiện giờ nhân sâm tự nhiên đã không còn. Hiện nay, trên thị trường có nhiều nhân sâm là do tự trồng lấy. Nhân sâm tùy theo nơi sản xuất mà có phương thức chế biến và tên gọi khác nhau. Thông thường, trong gia đình thích hợp sử dụng nhân sâm sấy khô. Loại nhân sâm này chưa qua chế biến, trực tiếp phơi khô, tính chất nhu hòa, chất lượng của thuốc cũng không bị tổn hại. Bình thường dùng để bổ khí, không thể dùng nhiều. Mỗi ngày chỉ cần dùng vài miếng, đun thành trà uống hoặc hầm lên đều được.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here