Quất dữu

0
211
views

Quất dữu tức quất bì, là vỏ của loài quất thuộc họ cam quýt (Rutaceae). Vì khi làm thuốc dùng vỏ để lâu là tốt nhất nên cũng còn gọi là trần bì. Trần bì nên dùng loại to, hoàn chỉnh, có mùi thơm đậm là tốt nhất.

Quất dữu vị cay, tính ôn. Chủ trị nhiệt khí uất kết trong ngực sinh ra ung nhọt dẫn đến khối u và chứng khí thượng nghịch; có thể bổ tỳ, vị, hỗ trợ tiêu hóa. Dùng trong thời gian dài có thể trừ hôi miệng, khiến cho chứng khí thượng nghịch giảm đi.

Đông y cho rằng: quất dữu vị cay, đắng, tính ôn. Vì vị cay có tác dụng phát tán, vị đắng có tác dụng tiết ra, hương thơm có thể hóa thấp khử trọc, cho nên nó trở thành loài thảo dược giúp thông khí kiện tỳ, hóa thấp tiêu đờm. Vì nó có thể tả phế giáng nghịch nên được dùng để tiêu đờm gây tắc nghẽn phế quản; điều trị chứng ho khan do khí thượng nghịch. Ngoài ra, nó còn giúp giải trừ thấp nhiệt, kiện tỳ, vị, trướng bụng, ăn ít, nôn mửa đi ngoài, tiêu hóa không tốt, thông lợi tiểu tiện.

Bản thảo cương mục có ghi chép cách sử dụng cây quất dữu: “Giữ lại lớp vỏ trắng thì bổ tỳ, vị, bỏ lớp vỏ trắng thì trợ phế khí; dùng cùng với bạch truật bổ tỳ, vị; cùng cảm thảo thì bổ phế; dùng riêng biệt thì tả phế tổn tỳ, bớt đi một nửa cho thêm thanh bì thì trừ khí trệ, giúp khí huyết lưu thông”. Vì quất dữu làm hao tổn nguyên khí, cho nên nếu không có các chứng khí trệ, dịch đờm thì không nên sử dụng. chứng khí hư và nôn ra máu cũng nên thận trọng khi sử dụng.

Dược lý học hiện đại đã phân tích và chứng minh: trong quất dữu có một hàm lượng chất dầu, có thể làm hoãn và kích thích đường tiêu hóa, có lợi cho việc bài tiết khí tích tụ trong vị tràng, giúp bài tiết dịch vị tốt hơn, trợ giúp cho quá trình tiêu hóa. Quất dữu còn có khả năng kích thích niêm mạc đường hô hấp, khiến cho sự phân tiết tăng lên, có lợi cho việc bài tiết đờm ra ngoài và có tác dụng rất tốt cho bệnh hen suyễn. Ngoài ra, đối với hệ thống tim mạch, quất dữu còn có thể làm tăng áp và có tác dụng giúp tim hưng phấn.

Phương thuốc tham khảo

Tiêu đờm, ngừa tắc khí, trị ho: nhuận hạ hoàn: lấy vỏ quất 250g, cho vào trong nồi đất, dưới đặt 15g muối, đổ nước ngập rồi đun cạn. Sau đó, cho thêm cam thảo 62g. 2 vị thuốc trên nghiền nhỏ thành bột, chưng lên sau đó nặn thành những viên bằng hạt ngô. Mỗi lần dùng 100 viên với nước ấm.

Trị tỳ khí không điều hòa, trướng bụng: khoan trung hoàn: quất dữu 125g, bạch truật 62g. Các loại thuốc trên nghiền nhỏ thành bột, cho thêm rượu, nước nặn thành viên bằng hạt ngô. Mỗi lần dùng 30 viên với nước mộc hương.

Trị thương hàn, chân tay lạnh và các tạp bệnh khác: canh quất dữu: quất dữu 125g, gừng tươi 31g. Thêm 2l nước rồi sắc lấy 1l, uống dần.

Trị đờm trong lồng ngực, trướng khí: quất dữu 0.9g, sắc lên uống khi còn nóng.

Trị chứng đột nhiên mất giọng: quất dữu 15.6g, sắc lên uống dần.

Trị chứng bệnh ho kinh niên: lấy quất dữu đã sấy khô, thần khúc, gừng tươi. Tất cả đem nghiền nhỏ, chưng lên, sau đó nặn thành viên bằng hạt ngô. Mỗi lần dùng 30-50 viên, dùng sau khi ăn, trước khi đi ngủ, mỗi lúc 1 lần.

Trị các bệnh về đường tiêu hóa, giúp tiêu đờm: lấy 15.6g quất dữu đã sao khô, nghiền nhỏ, sắc lên dùng thay trà, uống từng ngụm nhỏ.

Trị tắc bí đại tràng: lấy quất dữu còn nguyên lớp vỏ trắng đã đun cùng với rượu đem sao khô, nghiền nhỏ. Mỗi lần dùng 6g với rượu ấm.

Trị bí tiểu khi sinh: lấy 31g quất dữu, bỏ lớp vỏ trắng, nghiền thành bột. Mỗi lần dùng 6g với rượu ấm khi đói.

Trị chứng loét móng chân, đau không đi được: lấy nước quất dữu đã sắc đặc, bôi vào chỗ đau, thịt ở móng chân sẽ tự tách ra, sau đó nhẹ nhàng cắt móng chân đi, lấy cao hổ cốt bôi lên chỗ bị thương sẽ khỏi.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here