Thạch chi ngũ sắc

0
241
views

Thạch chi ngũ sắc là một loại muối khoáng silicat do có chứa hàm lượng oxit sắt và oxit mangan dẫn đến có các màu trắng, xám, xanh, vàng, đỏ, nâu khác nhau. Do đó, được gọi là thạch chi ngũ sắc.

Bản khi có viết: thạch chi ngũ sắc vị ngọt, tính bình. Chủ trị bệnh hoàng đản, kiết lỵ và đi ngoài ra máu; chữa bệnh viêm âm đạo, ra máu âm đạo không trong kỳ kinh, các bệnh phụ khoa như ra khí hư trắng đỏ; có thể ngăn chặn các nhân tố gây bệnh xâm nhập vào cơ thể, trị mụn nhọt, mề đay, đau ho bệnh trĩ, đau ác tính, lở loét đầu, ghẻ… Dùng thạch chi ngũ sắc lâu dài tốt cho xương tủy, tăng cường các chức năng của tạng phủ, giúp cơ thể khỏe mạnh, nhanh nhẹn, hoạt bát, giảm các giác đói, kéo dài tuổi thọ. Thạch chi ngũ sắc tùy theo màu sắc có tác dụng với từng loại nội tạng tương ứng.

Thạch chi ngũ sắc mà Bản kinh đề cập tới trên thực tế chỉ là xích thạch chi, xích thạch còn gọi là hồng thổ, cao linh thổ. Nó có vị ngọt chát, tính ôn, quy về vị, đại tràng kinh. Vị ngọt thuộc Thổ, vị chát có tác dụng thu liễm, tính ôn lại có tác dụng tán hàn. Kinh lạc ở người nếu quá nhiều thấp khí, sẽ xuất hiện triệu chứng viêm da (do viêm gan gây ra); đối với ruột và dạ dày sẽ gây bệnh kiết lỵ, thậm chí đại tiện ra máu kèm theo mủ. Thấp khí một khi đã xuống tiền âm, phụ nữ sẽ bị ngứa ngoài âm đạo, xuất huyết tử cung, di tinh, hoạt tinh ở nam giới; nếu thấp khí xuống hậu âm sẽ gây bệnh trĩ, sa tử cung, đại tiện ra máu.

Xích thạch chi có chất thuộc Thổ, vị chát có tính thu liễm, hấp thu tốt, cho nên có công dụng trị liệu thấp quá nhiều. Đối với các bệnh “mụn nhọt, trĩ, u ác, lở loét đầu, ghẻ, cũng đều do thấp khí tích tụ gây ra nhiệt, khi nhiệt tăng cao sẽ sinh ra các vi khuẩn. Xích thạch chi có thể táo thấp giải nhiệt, cho nên nếu nghiền thành bột bôi ngoài da, lại có tác dụng sát trùng nhanh liền vết thương. Ví dụ như: dùng để chữa trị vết loét lâu ngày không khỏi, thâp khí bị loại bỏ mà sinh ra chất dịch mới tự nhiên. Vì vậy, có thể bổ tủy ích khí, cải thiện từng bước triệu chứng chán ăn, giảm cân.

Bản thảo cương mục không chỉ đề cao hiệu quả của xích thạch chi có thể “loại trừ thủy thấp nhiệt, làm co búi trĩ”, “sinh da thịt”, “cầm máu lên da non”, mà còn chỉ ra công hiệu thần kỳ trong việc “bổ khí huyết”. Đồng thời nhấn mạnh tác dụng “trị vị tràng”, điều này, người cận đại ít biết đến, cho nên công hiệu sử dụng ngày càng ít. Nhưng danh y nổi tiếng Ngô Hoài Đường lại dùng xích thạch chi để chữa bệnh dạ dày, đặc biệt là loét đường tiêu hóa, cho thấy hiệu quả rõ rệch. Ngoài ra, công dụng của bạch thạch chi và xích thạch chi về cơ bản là giống nhau. Nhưng xét về quan điểm của Bản thảo, chắc chắn là xích thạch chi được sử dụng rộng rãi, còn bạch thạch chi chỉ sử dụng chữa bệnh kiết lỵ.

Phương thuốc tham khảo

Trị sa trực tràng: xích thạch chi, phục long can nghiền thành bột, bôi lên vùng bụng, vị trí của trực tràng, có thể thêm phèn chua.

Trị khó tiêu, buồn nôn: xích thạch chi loại 1 nghiền thành bột, hòa với mật ong nặn thành viên bằng hạt ngô. Mỗi lần uống 10 – 20 viên với canh gừng trước khi ăn sáng. Đầu tiên lấy 1 hạt ba đậu nhân, không được làm vỡ, cho vào miệng nuốt xuống, sau đó lại uống thuốc.

Trị đau tim, thoái hóa lưng: xích thạch chi, gừng khô, xuyên tiêu, mỗi loại 1.2g, phụ tử (sao khô) 0.6g, ô đầu (bào chế) 0.3g. Các loại thuốc trên nghiền thành bột, trộn với mật ong nặn thành viên bằng hạt ngô. Uống 1 viên trước, nếu hiệu quả không rõ rệt, có thể uống thêm.

Trị rong kinh: xích thạch chi, phá cố chỉ, mỗi loại 31g. Các vị thuốc trên nghiền thành bột, mỗi lần uống 6g với nước cơm.

Trị tiêu chảy: bạch thạch chi nghiền thành bột, mỗi lần uống 3g.

Trị thương hàn, kiết lỵ, đi ngoài ra máu kèm theo mủ: canh hoa đào: xích thạch chi (một nửa dùng nguyên, một nữa nghiền thành bột), gừng khô, mỗi loại 31g, gạo tẻ 200g. Các vị thuốc trên cho 7l nước nấu đến khi gạo chín, lọc bỏ bã. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 100ml cho đến khi khỏi bệnh.

Trị tiểu dắt: xích thạch chi (nung), mẫu lệ (nướng), mỗi loại 93g, muối 31g. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, cho thêm ít tương nặn thành viên bằng hạt ngô. Mỗi lần uống 15 viên với nước muối.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here