Tử uyển

0
216
views

Tử uyển dùng làm thuốc là rễ và thân rễ của cây tử uyển, loài cỏ sống lâu năm thuộc họ cúc. Lá của nó màu đỏ, mềm mại nên được gọi là thanh uyển, dã ngưu bàng… Cỏ này mọc nhiều bên đường. Rễ của nó mềm mại, lại có lông tơ trắng, cho nên cũng được gọi là bạch uyển.

Tử uyển vị đắng, tính ôn. Chủ trị ho, thở dốc, lúc nóng, lúc lạnh do tà khí tích tụ trong ngực gây ra, có thể tiêu trừ các loại ký sinh trùng độc, chân tay mềm yếu không có lực. Ngoài ra, còn có thể điều hòa ngũ tạng, tăng cường chức năng tạng phủ.

Tử uyển quy về phế kinh, phế kinh đứng đầu trong lục kinh, là nơi hội tụ của trăm mạch. Vì vậy, phế kinh có bệnh dẫn đến ngũ tạng bất an, tà khí ở phế kinh sau khi được loại trừ thì ngũ tạng mới có thể yên được. Tử uyển vị cay, có thể tán khí, vị đắng có thể giáng hỏa, tính ôn mà không nóng, chất nhuận mà không táo, cho nên có thể thông phế kinh, tiêu đờm, ngừng ho, tiêu trừ khí hàn nhiệt tích tụ trong ngực. Từ xưa đến nay nó luôn được coi là vị thuốc hàng đầu trong việc điều trị các bệnh về phổi, có thể dùng để trị ho do cảm, ho do nội thương, ho do nhiệt và ho do lạnh. Phế kinh thông thủy đạo trong cơ thể cũng thông, cho nên nó còn có tác dụng hạ thủy, lợi tiểu tiện. Trong Bản kinh còn nói: tử uyển có tác dụng trừ ký sinh trùng độc được sinh ra do trong cơ thể có hỏa nhiệt, vì tử uyển vị đắng, giảng hỏa, cho nên có thể dùng để trị ký sinh trùng độc. Ngoài ra, tử uyển còn có tác dụng thông phế khí, lợi kinh mạch, vì vậy còn có tác dụng chữa chân tay mềm yếu, không có lực, bắp thịt teo, co duỗi khó khăn, khó đi lại… Trong Bản thảo cương mục có ghi: lấy gốc và lá của tử uyển ngâm trong giấm, thêm chút muối làm rau ăn. Rau này có mùi thơm, vị cay, còn gọi là rau tiên. Nhưng không nên sử dụng quá nhiều muối, nếu không dễ gây nên lở loét.

Y học hiện đại đã nghiên cứu và chứng minh, tử uyển có chứa các thành phần tốt, có thể dùng để tiêu đờm, trị ho, ức chế vi khuẩn, hóa viêm, lợi tiểu tiện, còn có tác dụng kháng ung thư. Đặc biệt là ho khan, ho ra máu và ho nhiệt do âm hư hỏa vượng gây nên thì không nên dùng riêng tử uyển.

Phương thuốc tham khảo

Trị ho do phế thương: lấy 1.5g hoa tử uyển, sắc với 240ml nước, còn 7 phần, uống nóng, mỗi ngày dùng 3 lần.

Chữa ho lâu ngày không khỏi: lấy tử uyển, khoản đông hoa, mỗi loại 31g, bách bộ 15.6g. Các loại thuốc trên giã thành bột. Mỗi lần lấy 9g, 3 miếng gừng, 1 quả ô mai sắc nước uống. Ngày dùng 2 lần.

Trị ho ra máu, nôn ra máu: lấy tử uyển, ngũ vị tử (sao qua). Tất cả đem nghiền nhỏ, thêm mật vào rồi nặn thành viên bằng hạt súng. Mỗi lần ngậm 1 viên.

Chia sẻ

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here