Vương bất lưu hành

0
240
views
vuong bat luu hanh

vuong bat luu hanhVương bất lưu hành là loại hạt của mạch lam thái, loài thực vật sống 1 năm hoặc lâu năm thuộc họ thạch trúc, còn được gọi là lưu hành tử. Người xưa cho rằng, tên vương bất lưu hành tức là có được tính “vận hành mà không dừng lại”. Ngay đến cả mệnh vua cũng không thể khiến nó dừng lại được, nên mới có tên gọi như thế.

Bản kinh có viết: vương bất lưu hành vị đắng, tính bình. Chủ trị những vết thương do kim loại gây ra, có tác dụng cầm máu, giảm đau. Trong trường hợp bị những thực vật nhọn như thảo mộc gai tre đâm vào cơ thịt, dùng vương bất lưu hành đắp vào vết thương có thể ép vật nhọn đó ra một cách dễ dàng. Ngoài ra, còn có tác dụng bài trừ phong độc, trị bệnh phong thấp, những chứng bệnh “nội hàn” do dương khí yếu và chức năng của ngũ tạng kém gây nên. Dùng thời gian dài giúp cơ thể nhẹ nhõm, linh hoạt, chống lão hóa và kéo dài tuổi thọ.

Đông y cho rằng, vương bất lưu hành có tác dụng hoạt huyết thông kinh, tiêu sưng, thúc sinh, lợi sữa ở phụ nữ mới sinh. Do loại thuốc này vị đắng, có thể lưu thông huyết mạch, vì vậy có tác dụng hoạt huyết thông kinh. Từ thời xưa đã được mọi người gọi là thuốc hoạt huyết thông lợi. Có tác dụng thông tuyến sữa, điều hòa kinh nguyệt, giảm đau bụng kinh… Ngoài ra, vương bất lưu hành còn trị được bệnh lậu, tiểu tiện khó. Do vậy, ngày nay trong lâm sàng, vương bất lưu hành được sử dụng ở 2 phương diện: thông kinh hạ nhũ (giúp tạo sữa) và lợi tiểu. Thông kinh hạ nhũ chủ trị các chứng bệnh tắc kinh, đau bụng kinh và tắc tuyến sữa. Người xưa có câu “phụ nữ sau khi dùng xuyên sơn giáp, vương bất lưu hành thì có nhiều sữa”, điều đó chính là muốn ca ngợi công dụng của 2 vị thuốc này. Những người phụ nữ sau khi sinh không có sữa dùng 2 vị thuốc này và các loài thảo mộc khác tán thành thuốc, uống với rượu hoặc hầm cùng chân giò sẽ có hiệu quả thần kỳ. Trong trường hợp không có sữa do khí huyết hư nhược nên dùng vương bất lưu hành kết hợp với đương quy, hoàng kỳ, địa hoàng sẽ có tác dụng bổ khí, dưỡng huyết rất tốt.

Ngoài ra, khi bị viêm tuyến vú ở giai đoạn đầu, chưa có hiện tượng bưng mủ cũng có thể dùng loại thuốc này để trị liệu, có tác dụng hoạt huyết, thông kinh, tiêu sưng, giảm đau. Người xưa cho rằng vương bất lưu hành còn có thể trị chứng bệnh dịch nhũ (tức là do viêm tuyến vú gây lở loét và hình thành ống lậu (tiết dịch nhũ), trị lở loét ác tính, khó sinh. Trong Bản thảo cương mục cho rằng, loại dược liệu này còn có tác dụng lợi tiểu. Hiện nay, trong ứng dụng lâm sàng đã chứng minh điều đó, là phương thuốc hữu hiệu trị những chứng bệnh liên quan đến đường tiết niệu.

Phương thuốc tham khảo

Trị chứng chảy máu mũi: lấy cả thân và lá cây vương bất lưu hành, đun đến khi nước đặc lại, uống khi ấm hiệu quả rất tốt.

Trị chứng đại tiện ra máu: vương bất lưu hành nghiền nhỏ, mỗi lần uống 3g cùng với nước.

Trị mất máu do bị thương: vương bất lưu hành, lá sóc địch, vỏ trắng rễ cây dâu, cam thảo, mỗi loại 3g, xuyên tiêu 0.9g, hoàng cầm, gừng khô, thược dược, hậu phác, mỗi loại 0.6g. 3 vị thuốc đầu sao khô, 6 vị thuốc sau tán nhỏ rồi trộn 2 loại lại với nhau. Trường hợp trị vết thương lớn, mỗi lần uống 1 thìa; nếu trị vết thương nhỏ chỉ cần lấy 1 ít bột bôi bên ngoài vết thương, phụ nữ sau khi sinh cũng có thể dùng được.

Trị chứng ít sữa ở phụ nữ sau sinh: lấy vương bất lưu hành, xuyên sơn giáp (sấy hoặc rang khô), long cốt, mạch môn đông, bông lúa mạch. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ mỗi lần lấy 3g uống cùng với nước ấm. Sau khi uống thuốc ăn canh chân giò lợn, mỗi ngày đều lấy lược dày chải vú nhiều lần, giúp cho sữa tiết ra nhiều hơn.

(Tài liệu dẫn: Thần Nông bản thảo kinh – Đào Ẩn Tích – Chu Tước Nhi dịch)

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here