Xuyên khung

0
220
views

Xuyên khung còn gọi là quả thơm, sơn cúc cùng, khung cùng, tính ôn không độc, thân rễ là những khóm củ hình nắm tay.

Bản kinh có ghi: xuyên khung vị cay, tính ôn. Chủ trị phong tà xâm nhập vào não gây ra đau đầu, hàn tà thâm nhập vào cơ thể gây chứng phong thấp. Có thể dùng để chữa các triệu chứng cấp tính như: gân mạch co rút, không thể duỗi ra, làm giảm chứng chuột rút, cơ bắp co quắp; đồng thời cũng có thể chữa vết thương do kim loại gây nên; trị chứng kinh nguyệt không thông hoặc khó mang thai.

Đông y cho rằng, xuyên khung vị đắng có tính phát tán khắp nơi; tính ôn có thể khử hàn ta, tán ứ kết. Do đó người xưa cho rằng nó có chức năng “khử tất cả phong, điều hòa tất cả khí”. Tâm chủ về các bệnh mụn độc lở loét, xuyên khung quy về tâm kinh, vì vậy có thể trị các chứng lở loét sưng đau. Xuyên khung quy về can kinh, do có thể phát tán khắp nơi nên có nhiều công hiệu chữa trị như: trên thì đi vào đầu, mắt, dưới thì điều hòa khí huyết kinh mạch, trong thì khai thông ứ trệ, ngoài thì da dẻ sáng nhuận.

Phạm vi chữa trị của xuyên khung tương đối rộng, có thể thấy rõ hiệu quả chữa trị ở 2 phương diện, trị đau đầu và điều hòa kinh nguyệt. Người xưa viết: “Đau đầu ắt phải dùng xuyên khung”. Trong Bản thảo cương mục nói: xuyên khung là thánh dược chữa chứng bệnh đau đầu do huyết hư. Trong lâm sàng, xuyên khung cũng là vị thuốc có công dụng cần thiết để chữa chứng đau đầu do ngoại cảm. Còn về cách nói: xuyên khung có thể chữa đau đầu do huyết hư và can hỏa. Cho đến nay vẫn chưa có sự thống nhất. Nhưng có người đã dùng liều lượng lớn xuyên khung để chữa chứng đau đầu do huyết hư và có hiệu quả trị liệu khá tốt.

Xuyên khung cũng là vị thuốc tốt trong điều trị bệnh phụ khoa, có thể chữa các chứng như: kinh nguyết không đều, đau bụng kinh, tắc kinh, đau bụng do ứ trệ máu sau sinh và chứng kết u bung dưới ở phụ nữ. Căn cứ vào ghi chép trong Dược tính luận, xuyên khung có thể chữa trúng phong và bán thân bất toại; đặc biệt là chứng bán thân bất toại do kinh lạc tắc nghẽn, huyết ứ sinh phong gây nên.

Phương thuốc tham khảo

Trị đau đầu do khí hư: xuyên khung nghiền nhỏ, mỗi lần lấy 6g, uống với nước trà.

Trị đau đầu do khí hành ngược, phụ nữ đau đầu sau khi sinh: xuyên khung, thiên thai ô dược đem nghiền nhỏ, mỗi lần uống 6g với trà chế từ cây hành. Cũng có thể dùng thêm bạch truật, sắc lấy nước uống.

Trị đau đầu do trúng phong: xuyên khung thái nhỏ ngâm với rượu, mỗi ngày uống một lợng nhỏ.

Trị hoa mắt, chóng mặt: xuyên khung, hòe tử, mỗi loại 31g. Các vị uống 9g với nước trà.

Trị sốt ở trẻ nhỏ, đau thái dương, mắt sưng đỏ: xuyên khung, bạc hà, phác tiêu, mỗi loại 6g. Các vị thuốc trên nghiền nhỏ, mỗi lần lấy một lợng thích hợp hít vào qua đường mũi.

Trị răng lung lay, hôi miệng: xuyên khung sắc lấy nước nhậm, súc miệng.

Trị đau răng: lấy 1 củ xuyên khung to sấy khô, cho thêm tết tân, nghiền nhỏ xát vào răng.

Trị sưng đau lở loét: xuyên khung nướng lên nghiền mịn, thêm lượng khinh phấn vừa đủ, nhỏ vài giọt dầu mè trộn đều bôi lên vết sứng đau lở loét.

(Tài liệu dẫn: Thần Nông bản thảo kinh – Đào Ẩn Tích – Chu Tước Nhi dịch)

Chia sẻ

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here